Bir həftədən artıq davam edən döyüşlər nəticəsində hərbçilər və silahlı birləşmələrin döyüşçüləri də daxil olmaqla 500-dən çox adam ölüb, 18,5 min nəfər evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.

İddia olunur ki, əvvəlcə Səudiyyə Ərəbistanı Yəməndə genişmiqyaslı döyüş əməliyyatlarına başlayıb. Husilər bu həftənin əvvəlində Səudiyyə Ərəbistanını həbsxanaya zərbə endirməkdə ittiham ediblər. Onların məlumatına görə, hadisə nəticəsində 32 nəfər həlak olub, çoxlu məhbus dağıntılar altında qalıb.

Husilər Səudiyyə Ərəbistanı ərazisinə zərbələr endiriblər. Krallığın başçılıq etdiyi koalisiyanın məlumatına əsasən, qiyamçılar ballistik raketlər və pilotsuz təyyarələrlə Səudiyyənin Abha, Xamis-Muşayt və Cizan şəhərlərinə hücum ediblər. Son hücumlardan birinin nəticəsində Krallığın cənubunda 73 mülki sakin zərər çəkib.

Bildirilib ki, Krallıq kütləvi hava zərbələri ilə cavab verib. Husilərin iddiasına görə, Səudiyyə aviasiyası Yəmənin Taiz, Hodeydə, Əl-Cövf və Marib vilayətlərinə təxminən 40 zərbə endirib.

Mövcud gərginlik 2022-ci ildən bəri Yəməndəki vətəndaş müharibəsinin qarşısını alan kövrək atəşkəsin pozulması ilə də nəticələnə bilər. Bu həm də 2022-ci ildən 2026-cı ilin yayınadək Səudiyyə Ərəbistanı ilə husilər arasında qeyri-rəsmi şəkildə əməl olunan atəşkəsə son qoydu.

Münaqişə 2014-cü ildə - husilər Yəmənin paytaxt Sananı ələ keçirəndən sonra başlayıb. 2015-ci ilin martında isə Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiya vəziyyətə müdaxilə edib.

İndiki gərginlik bu ilin iyulundan Səudiyyə Hərbi Hava Qüvvələrinin Sana beynəlxalq hava limanına zərbələr endirərək husi nümayəndə heyəti olan İran təyyarəsinin enməsinin qarşısını alandan sonra yaranıb. Bundan sonra husilər atəşkəsin pozulduğunu elan edərək Səudiyyə Ərəbistanına dəniz blokadası tətbiq etməyə başladılar.

Bu ilin avqustunda isə Krallıq tərəfindən dəstəklənən, beynəlxalq səviyyədə tanınmış Yəmən hökumətinin Sananı yenidən nəzarətə almaq məqsədilə ölkə üzrə genişmiqyaslı əks-hücuma keçməsi də prosesin sürətlənməsinə səbəb olan amillərdən sayılır.

Məlumatlara əsasən, Yəmən əhalisinin 60 faizinin yaşadığı ərazini husilər nəzarət altında saxlayır.

Husilərin belə uğuru nə ilə bağlıdır? Ağıla gələn ilk amil İranla bağlıdır. Çünki İslam Respublikası husilərin başlıca sponsoru sayılır. Onların raket və dronlarla təchiz edilməsində də onun əsas rol oynadığı istisna edilmir. Çünki qiyamçıların belə bir texnologiyaya malik olması inandırıcı sayılmır. Bildirilib ki, onlar hökumət qüvvələrinə, həm də onun arxa cəbhəsinə zərbələr endirmək üçün kütləvi kamikadze dronlardan və ballistik raketlərdən istifadə ediblər.

Bu qarşıdurmada Səudiyyə Ərəbistanının döyüşlə bağlı hesablamasının doğru olmadığını da ehtimal etmək olar. Düşünmək olar ki, ABŞ və İsrailin hücumlarından sonra İranın hərbi cəhətdən, yaxud husilərə yardım baxımından zəiflədiyi güman edilib. Ona görə də İrandan gələn husilərin Sana hava limanında düşməsinin qarşısı alınıb.

İran ABŞ və onun müttəfiqlərinə regionda əlavə problem yaratmaq üçün husiləri aktivləşdirib. Çünki Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış mübahisəli nəzarət məsələsi ilə qarşı tərəfə müqavimət göstərməkdə çətinlik çəkir. Ona görə də əlavə qüvvələr meydana çıxarılıb. Livanda "Hizbullah"ın tərk-silah olmaq istəməməsi, İraqda "Həşdi-Şəbi"nin ara-sıra özlərini göstərməsini qeyd etmək olar. Bundan başqa, HƏMAS, "Hizbullah", İraq və Suriyada kənarda qalmış iranyönlü döyüşçülər və İslam Respublikasında hazırlıq keçmiş başqa silahlıların da husilərin sıralarına cəlb edildiyini ehtimal etmək olar.

Qiyamçılar Bab-əl-Məndəb boğazını ələ keçirməklə ABŞ və müttəfiqlərinin akvatoriyadan keçən gəmilərinin, neft tankerlərinin hərəkətini məhdudlaşdıra bilərlər. Ona görə də bu yolla regionda nəqliyyat müəyyən mənada İranın nəzarətinə keçə bilər.

Başqa bir tərəfdən isə İranın zəifləməsi həm də Yəməndə husilərin məğlubiyyəti üçün şərait yaradar. Bunun baş verməməsi üçün qiyamçılar regionda İrana yönələn hücumu üzərlərinə götürürlər.

Qiyamçıların əldə etdiyi indiki üstünlük Tehrana husilər vasitəsilə ABŞ-yə müqavimət göstərməyə imkan verər.

Yaranmış vəziyyət həm də qlobal yükdaşımaların təhlükəsizliyinə təhdid sayılır. Çünki Hörmüz boğazı faktiki olaraq istifadəsiz qaldığından Səudiyyə Ərəbistanı neft ixracının böyük bir qismini Qırmızı dəniz vasitəsilə daşıyır. Husilərin Bab-əl-Məndəb istiqamətində üstünlüyü bu marşrut üçün də təhlükə yaradır.

Odur ki, Yəmənin Qırmızı dəniz sahillərinin ələ keçirilməsi Yaxın Şərqin neft marşrutları üzərində nəzarət uğrunda daha geniş mübarizənin bir hissəsinə çevrilir. Başqa sözlə, boğazlara kim nəzarət edirsə, nefti də o daşıya bilər. Buna görə də qiyamçılar Bab-əl-Məndəb boğazı yaxınlığında möhkəmlənsələr, regionun dünya enerji bazarına çıxan iki əsas dəniz yolundan biri də təhlükə altına düşəcək. Bu həm də İranın iki boğaza nəzarəti ilə müşahidə olunar.

Qeyd edək ki, boğaz Qırmızı dənizin ən cənubunda yerləşir, onu Ədən körfəzi və Hind okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu təxminən 100 km, ən dar yerində eni isə cəmi 30 km təşkil edir. Boğaz Ərəbistan yarımadasındakı Yəməni Afrika Buynuzundakı Cibuti və Eritreyadan ayırır.

Onu da vurğulamaq lazımdır ki, Qırmızı dəniz Avropa ilə Asiya arasında başlıca dəniz dəhlizidir. Bu səbəbdən Bab-əl-Məndəb ənənəvi olaraq dünyanın ən sıx gəmiçilik yollarından sayılır. Çünki neft tankerləri və yük gəmiləri oradan keçərək Süveyş kanalına, sonra Aralıq dənizinə çatır. Bu marşrut Asiyadan Avropa və Şimali Amerikaya gedən yolu minlərlə kilometr qısaltmağa imkan verir.

İnformasiyalara əsasən, 2024-cü ildə husilər Qəzza müharibəsi fonunda Qırmızı dənizdə gəmilərə hücum etməyə başlayanda Süveyş kanalından keçən gəmilərin hərəkəti kəskin azalmışdı. Ötən müddət ərzində bu hələ də əvvəlki səviyyədə bərpa olunmayıb. "IMF PortWatch" məlumatına görə, 2023-cü ildə kanaldan 26 895 gəmi keçib ki, bu da sutkada orta hesabla 73,7 gəmi deməkdir. 2024-cü ildə göstərici 14 498-ə, 2025-ci ildə isə 14 070-ə qədər azalıb.

Husilərin bu üstünlüyü ABŞ-nin regionda müttəfiqlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni addımlar atacağı ilə bağlı məsələni gündəliyə gətirib. Əvvəllər müdafiə və təhlükəsizlik sistemi daha çox İrandan gələn təhdidlərə qarşı qurulmuşdursa, indi Yəməndə husilərin yenidən yaratdığı təhlükə mənbəyi gündəliyə gəlib.

Yenə də diqqət ABŞ-yə yönəlir. Onlar son hadisələrə müdaxilə etməyib. Çünki 2025-ci ilin mayında Ştatlarla husilər arasında atəşkəsə dair razılıq əldə edilib. Onda Donald Tramp bildirmişdi: "Husilər elan etdilər ki... onlar artıq döyüşmək istəmirlər. Biz buna hörmət edirik və bombardmanları dayandıracağıq... və onlar təslim oldular".

Bununla belə qiyamçılar Qəzzada fələstinlilərin hüquqlarını müdafiə edəcəklərini bildirmişdilər.

Ötən gün Krallığın vəliəhdi Məhəmməd bin-Salmanın telefon zəngini Prezident Donald Trampın cavabsız qoyduğuna dair xəbərlər də yayılıb. Bununla belə, bu gün ABŞ hərbi mütəxəssislərinin Səudiyyə Ərəbistanına gəldiyi barədə məlumatlar da var. Ştatlar husilərlə əməliyyatlara cəlb ediləcəyi halda İrana qarşı cəbhənin genişlənəcəyi istisna olunmur. Bu, Tehranın nəzarəti altında olan qüvvələrin zərərsizləşdirilməsi, yaxud İslam Respublikasının regiondakı təsirinin azalması ilə nəticələnə bilər.

Odur ki, husilərin fəallaşması İranın müqavimətinin artması sayıla bilər. Bu halda qiyamçılar İslam Respublikasına yönələn zərbəni üzərlərinə götürməklə onun toparlanmasına şərait yaratdığını düşünmək mümkündür. Ona görə də husilər yenidən regionun təhlükəsizliyinin təhdid mənbəyinə çevrilirlər. Bu isə ABŞ-yə ikinci cəbhə açmaq üçün əlavə fürsət yaradır.(Report)

Bir həftədən artıq davam edən döyüşlər nəticəsində hərbçilər və silahlı birləşmələrin döyüşçüləri də daxil olmaqla 500-dən çox adam ölüb, 18,5 min nəfər evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.

İddia olunur ki, əvvəlcə Səudiyyə Ərəbistanı Yəməndə genişmiqyaslı döyüş əməliyyatlarına başlayıb. Husilər bu həftənin əvvəlində Səudiyyə Ərəbistanını həbsxanaya zərbə endirməkdə ittiham ediblər. Onların məlumatına görə, hadisə nəticəsində 32 nəfər həlak olub, çoxlu məhbus dağıntılar altında qalıb.

Husilər Səudiyyə Ərəbistanı ərazisinə zərbələr endiriblər. Krallığın başçılıq etdiyi koalisiyanın məlumatına əsasən, qiyamçılar ballistik raketlər və pilotsuz təyyarələrlə Səudiyyənin Abha, Xamis-Muşayt və Cizan şəhərlərinə hücum ediblər. Son hücumlardan birinin nəticəsində Krallığın cənubunda 73 mülki sakin zərər çəkib.

Bildirilib ki, Krallıq kütləvi hava zərbələri ilə cavab verib. Husilərin iddiasına görə, Səudiyyə aviasiyası Yəmənin Taiz, Hodeydə, Əl-Cövf və Marib vilayətlərinə təxminən 40 zərbə endirib.

Mövcud gərginlik 2022-ci ildən bəri Yəməndəki vətəndaş müharibəsinin qarşısını alan kövrək atəşkəsin pozulması ilə də nəticələnə bilər. Bu həm də 2022-ci ildən 2026-cı ilin yayınadək Səudiyyə Ərəbistanı ilə husilər arasında qeyri-rəsmi şəkildə əməl olunan atəşkəsə son qoydu.

Münaqişə 2014-cü ildə - husilər Yəmənin paytaxt Sananı ələ keçirəndən sonra başlayıb. 2015-ci ilin martında isə Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiya vəziyyətə müdaxilə edib.

İndiki gərginlik bu ilin iyulundan Səudiyyə Hərbi Hava Qüvvələrinin Sana beynəlxalq hava limanına zərbələr endirərək husi nümayəndə heyəti olan İran təyyarəsinin enməsinin qarşısını alandan sonra yaranıb. Bundan sonra husilər atəşkəsin pozulduğunu elan edərək Səudiyyə Ərəbistanına dəniz blokadası tətbiq etməyə başladılar.

Bu ilin avqustunda isə Krallıq tərəfindən dəstəklənən, beynəlxalq səviyyədə tanınmış Yəmən hökumətinin Sananı yenidən nəzarətə almaq məqsədilə ölkə üzrə genişmiqyaslı əks-hücuma keçməsi də prosesin sürətlənməsinə səbəb olan amillərdən sayılır.

Məlumatlara əsasən, Yəmən əhalisinin 60 faizinin yaşadığı ərazini husilər nəzarət altında saxlayır.

Husilərin belə uğuru nə ilə bağlıdır? Ağıla gələn ilk amil İranla bağlıdır. Çünki İslam Respublikası husilərin başlıca sponsoru sayılır. Onların raket və dronlarla təchiz edilməsində də onun əsas rol oynadığı istisna edilmir. Çünki qiyamçıların belə bir texnologiyaya malik olması inandırıcı sayılmır. Bildirilib ki, onlar hökumət qüvvələrinə, həm də onun arxa cəbhəsinə zərbələr endirmək üçün kütləvi kamikadze dronlardan və ballistik raketlərdən istifadə ediblər.

Bu qarşıdurmada Səudiyyə Ərəbistanının döyüşlə bağlı hesablamasının doğru olmadığını da ehtimal etmək olar. Düşünmək olar ki, ABŞ və İsrailin hücumlarından sonra İranın hərbi cəhətdən, yaxud husilərə yardım baxımından zəiflədiyi güman edilib. Ona görə də İrandan gələn husilərin Sana hava limanında düşməsinin qarşısı alınıb.

İran ABŞ və onun müttəfiqlərinə regionda əlavə problem yaratmaq üçün husiləri aktivləşdirib. Çünki Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış mübahisəli nəzarət məsələsi ilə qarşı tərəfə müqavimət göstərməkdə çətinlik çəkir. Ona görə də əlavə qüvvələr meydana çıxarılıb. Livanda "Hizbullah"ın tərk-silah olmaq istəməməsi, İraqda "Həşdi-Şəbi"nin ara-sıra özlərini göstərməsini qeyd etmək olar. Bundan başqa, HƏMAS, "Hizbullah", İraq və Suriyada kənarda qalmış iranyönlü döyüşçülər və İslam Respublikasında hazırlıq keçmiş başqa silahlıların da husilərin sıralarına cəlb edildiyini ehtimal etmək olar.

Qiyamçılar Bab-əl-Məndəb boğazını ələ keçirməklə ABŞ və müttəfiqlərinin akvatoriyadan keçən gəmilərinin, neft tankerlərinin hərəkətini məhdudlaşdıra bilərlər. Ona görə də bu yolla regionda nəqliyyat müəyyən mənada İranın nəzarətinə keçə bilər.

Başqa bir tərəfdən isə İranın zəifləməsi həm də Yəməndə husilərin məğlubiyyəti üçün şərait yaradar. Bunun baş verməməsi üçün qiyamçılar regionda İrana yönələn hücumu üzərlərinə götürürlər.

Qiyamçıların əldə etdiyi indiki üstünlük Tehrana husilər vasitəsilə ABŞ-yə müqavimət göstərməyə imkan verər.

Yaranmış vəziyyət həm də qlobal yükdaşımaların təhlükəsizliyinə təhdid sayılır. Çünki Hörmüz boğazı faktiki olaraq istifadəsiz qaldığından Səudiyyə Ərəbistanı neft ixracının böyük bir qismini Qırmızı dəniz vasitəsilə daşıyır. Husilərin Bab-əl-Məndəb istiqamətində üstünlüyü bu marşrut üçün də təhlükə yaradır.

Odur ki, Yəmənin Qırmızı dəniz sahillərinin ələ keçirilməsi Yaxın Şərqin neft marşrutları üzərində nəzarət uğrunda daha geniş mübarizənin bir hissəsinə çevrilir. Başqa sözlə, boğazlara kim nəzarət edirsə, nefti də o daşıya bilər. Buna görə də qiyamçılar Bab-əl-Məndəb boğazı yaxınlığında möhkəmlənsələr, regionun dünya enerji bazarına çıxan iki əsas dəniz yolundan biri də təhlükə altına düşəcək. Bu həm də İranın iki boğaza nəzarəti ilə müşahidə olunar.

Qeyd edək ki, boğaz Qırmızı dənizin ən cənubunda yerləşir, onu Ədən körfəzi və Hind okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu təxminən 100 km, ən dar yerində eni isə cəmi 30 km təşkil edir. Boğaz Ərəbistan yarımadasındakı Yəməni Afrika Buynuzundakı Cibuti və Eritreyadan ayırır.

Onu da vurğulamaq lazımdır ki, Qırmızı dəniz Avropa ilə Asiya arasında başlıca dəniz dəhlizidir. Bu səbəbdən Bab-əl-Məndəb ənənəvi olaraq dünyanın ən sıx gəmiçilik yollarından sayılır. Çünki neft tankerləri və yük gəmiləri oradan keçərək Süveyş kanalına, sonra Aralıq dənizinə çatır. Bu marşrut Asiyadan Avropa və Şimali Amerikaya gedən yolu minlərlə kilometr qısaltmağa imkan verir.

İnformasiyalara əsasən, 2024-cü ildə husilər Qəzza müharibəsi fonunda Qırmızı dənizdə gəmilərə hücum etməyə başlayanda Süveyş kanalından keçən gəmilərin hərəkəti kəskin azalmışdı. Ötən müddət ərzində bu hələ də əvvəlki səviyyədə bərpa olunmayıb. "IMF PortWatch" məlumatına görə, 2023-cü ildə kanaldan 26 895 gəmi keçib ki, bu da sutkada orta hesabla 73,7 gəmi deməkdir. 2024-cü ildə göstərici 14 498-ə, 2025-ci ildə isə 14 070-ə qədər azalıb.

Husilərin bu üstünlüyü ABŞ-nin regionda müttəfiqlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni addımlar atacağı ilə bağlı məsələni gündəliyə gətirib. Əvvəllər müdafiə və təhlükəsizlik sistemi daha çox İrandan gələn təhdidlərə qarşı qurulmuşdursa, indi Yəməndə husilərin yenidən yaratdığı təhlükə mənbəyi gündəliyə gəlib.

Yenə də diqqət ABŞ-yə yönəlir. Onlar son hadisələrə müdaxilə etməyib. Çünki 2025-ci ilin mayında Ştatlarla husilər arasında atəşkəsə dair razılıq əldə edilib. Onda Donald Tramp bildirmişdi: "Husilər elan etdilər ki... onlar artıq döyüşmək istəmirlər. Biz buna hörmət edirik və bombardmanları dayandıracağıq... və onlar təslim oldular".

Bununla belə qiyamçılar Qəzzada fələstinlilərin hüquqlarını müdafiə edəcəklərini bildirmişdilər.

Ötən gün Krallığın vəliəhdi Məhəmməd bin-Salmanın telefon zəngini Prezident Donald Trampın cavabsız qoyduğuna dair xəbərlər də yayılıb. Bununla belə, bu gün ABŞ hərbi mütəxəssislərinin Səudiyyə Ərəbistanına gəldiyi barədə məlumatlar da var. Ştatlar husilərlə əməliyyatlara cəlb ediləcəyi halda İrana qarşı cəbhənin genişlənəcəyi istisna olunmur. Bu, Tehranın nəzarəti altında olan qüvvələrin zərərsizləşdirilməsi, yaxud İslam Respublikasının regiondakı təsirinin azalması ilə nəticələnə bilər.

Odur ki, husilərin fəallaşması İranın müqavimətinin artması sayıla bilər. Bu halda qiyamçılar İslam Respublikasına yönələn zərbəni üzərlərinə götürməklə onun toparlanmasına şərait yaratdığını düşünmək mümkündür. Ona görə də husilər yenidən regionun təhlükəsizliyinin təhdid mənbəyinə çevrilirlər. Bu isə ABŞ-yə ikinci cəbhə açmaq üçün əlavə fürsət yaradır.(Report)

Bir həftədən artıq davam edən döyüşlər nəticəsində hərbçilər və silahlı birləşmələrin döyüşçüləri də daxil olmaqla 500-dən çox adam ölüb, 18,5 min nəfər evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.

İddia olunur ki, əvvəlcə Səudiyyə Ərəbistanı Yəməndə genişmiqyaslı döyüş əməliyyatlarına başlayıb. Husilər bu həftənin əvvəlində Səudiyyə Ərəbistanını həbsxanaya zərbə endirməkdə ittiham ediblər. Onların məlumatına görə, hadisə nəticəsində 32 nəfər həlak olub, çoxlu məhbus dağıntılar altında qalıb.

Husilər Səudiyyə Ərəbistanı ərazisinə zərbələr endiriblər. Krallığın başçılıq etdiyi koalisiyanın məlumatına əsasən, qiyamçılar ballistik raketlər və pilotsuz təyyarələrlə Səudiyyənin Abha, Xamis-Muşayt və Cizan şəhərlərinə hücum ediblər. Son hücumlardan birinin nəticəsində Krallığın cənubunda 73 mülki sakin zərər çəkib.

Bildirilib ki, Krallıq kütləvi hava zərbələri ilə cavab verib. Husilərin iddiasına görə, Səudiyyə aviasiyası Yəmənin Taiz, Hodeydə, Əl-Cövf və Marib vilayətlərinə təxminən 40 zərbə endirib.

Mövcud gərginlik 2022-ci ildən bəri Yəməndəki vətəndaş müharibəsinin qarşısını alan kövrək atəşkəsin pozulması ilə də nəticələnə bilər. Bu həm də 2022-ci ildən 2026-cı ilin yayınadək Səudiyyə Ərəbistanı ilə husilər arasında qeyri-rəsmi şəkildə əməl olunan atəşkəsə son qoydu.

Münaqişə 2014-cü ildə - husilər Yəmənin paytaxt Sananı ələ keçirəndən sonra başlayıb. 2015-ci ilin martında isə Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiya vəziyyətə müdaxilə edib.

İndiki gərginlik bu ilin iyulundan Səudiyyə Hərbi Hava Qüvvələrinin Sana beynəlxalq hava limanına zərbələr endirərək husi nümayəndə heyəti olan İran təyyarəsinin enməsinin qarşısını alandan sonra yaranıb. Bundan sonra husilər atəşkəsin pozulduğunu elan edərək Səudiyyə Ərəbistanına dəniz blokadası tətbiq etməyə başladılar.

Bu ilin avqustunda isə Krallıq tərəfindən dəstəklənən, beynəlxalq səviyyədə tanınmış Yəmən hökumətinin Sananı yenidən nəzarətə almaq məqsədilə ölkə üzrə genişmiqyaslı əks-hücuma keçməsi də prosesin sürətlənməsinə səbəb olan amillərdən sayılır.

Məlumatlara əsasən, Yəmən əhalisinin 60 faizinin yaşadığı ərazini husilər nəzarət altında saxlayır.

Husilərin belə uğuru nə ilə bağlıdır? Ağıla gələn ilk amil İranla bağlıdır. Çünki İslam Respublikası husilərin başlıca sponsoru sayılır. Onların raket və dronlarla təchiz edilməsində də onun əsas rol oynadığı istisna edilmir. Çünki qiyamçıların belə bir texnologiyaya malik olması inandırıcı sayılmır. Bildirilib ki, onlar hökumət qüvvələrinə, həm də onun arxa cəbhəsinə zərbələr endirmək üçün kütləvi kamikadze dronlardan və ballistik raketlərdən istifadə ediblər.

Bu qarşıdurmada Səudiyyə Ərəbistanının döyüşlə bağlı hesablamasının doğru olmadığını da ehtimal etmək olar. Düşünmək olar ki, ABŞ və İsrailin hücumlarından sonra İranın hərbi cəhətdən, yaxud husilərə yardım baxımından zəiflədiyi güman edilib. Ona görə də İrandan gələn husilərin Sana hava limanında düşməsinin qarşısı alınıb.

İran ABŞ və onun müttəfiqlərinə regionda əlavə problem yaratmaq üçün husiləri aktivləşdirib. Çünki Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış mübahisəli nəzarət məsələsi ilə qarşı tərəfə müqavimət göstərməkdə çətinlik çəkir. Ona görə də əlavə qüvvələr meydana çıxarılıb. Livanda "Hizbullah"ın tərk-silah olmaq istəməməsi, İraqda "Həşdi-Şəbi"nin ara-sıra özlərini göstərməsini qeyd etmək olar. Bundan başqa, HƏMAS, "Hizbullah", İraq və Suriyada kənarda qalmış iranyönlü döyüşçülər və İslam Respublikasında hazırlıq keçmiş başqa silahlıların da husilərin sıralarına cəlb edildiyini ehtimal etmək olar.

Qiyamçılar Bab-əl-Məndəb boğazını ələ keçirməklə ABŞ və müttəfiqlərinin akvatoriyadan keçən gəmilərinin, neft tankerlərinin hərəkətini məhdudlaşdıra bilərlər. Ona görə də bu yolla regionda nəqliyyat müəyyən mənada İranın nəzarətinə keçə bilər.

Başqa bir tərəfdən isə İranın zəifləməsi həm də Yəməndə husilərin məğlubiyyəti üçün şərait yaradar. Bunun baş verməməsi üçün qiyamçılar regionda İrana yönələn hücumu üzərlərinə götürürlər.

Qiyamçıların əldə etdiyi indiki üstünlük Tehrana husilər vasitəsilə ABŞ-yə müqavimət göstərməyə imkan verər.

Yaranmış vəziyyət həm də qlobal yükdaşımaların təhlükəsizliyinə təhdid sayılır. Çünki Hörmüz boğazı faktiki olaraq istifadəsiz qaldığından Səudiyyə Ərəbistanı neft ixracının böyük bir qismini Qırmızı dəniz vasitəsilə daşıyır. Husilərin Bab-əl-Məndəb istiqamətində üstünlüyü bu marşrut üçün də təhlükə yaradır.

Odur ki, Yəmənin Qırmızı dəniz sahillərinin ələ keçirilməsi Yaxın Şərqin neft marşrutları üzərində nəzarət uğrunda daha geniş mübarizənin bir hissəsinə çevrilir. Başqa sözlə, boğazlara kim nəzarət edirsə, nefti də o daşıya bilər. Buna görə də qiyamçılar Bab-əl-Məndəb boğazı yaxınlığında möhkəmlənsələr, regionun dünya enerji bazarına çıxan iki əsas dəniz yolundan biri də təhlükə altına düşəcək. Bu həm də İranın iki boğaza nəzarəti ilə müşahidə olunar.

Qeyd edək ki, boğaz Qırmızı dənizin ən cənubunda yerləşir, onu Ədən körfəzi və Hind okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu təxminən 100 km, ən dar yerində eni isə cəmi 30 km təşkil edir. Boğaz Ərəbistan yarımadasındakı Yəməni Afrika Buynuzundakı Cibuti və Eritreyadan ayırır.

Onu da vurğulamaq lazımdır ki, Qırmızı dəniz Avropa ilə Asiya arasında başlıca dəniz dəhlizidir. Bu səbəbdən Bab-əl-Məndəb ənənəvi olaraq dünyanın ən sıx gəmiçilik yollarından sayılır. Çünki neft tankerləri və yük gəmiləri oradan keçərək Süveyş kanalına, sonra Aralıq dənizinə çatır. Bu marşrut Asiyadan Avropa və Şimali Amerikaya gedən yolu minlərlə kilometr qısaltmağa imkan verir.

İnformasiyalara əsasən, 2024-cü ildə husilər Qəzza müharibəsi fonunda Qırmızı dənizdə gəmilərə hücum etməyə başlayanda Süveyş kanalından keçən gəmilərin hərəkəti kəskin azalmışdı. Ötən müddət ərzində bu hələ də əvvəlki səviyyədə bərpa olunmayıb. "IMF PortWatch" məlumatına görə, 2023-cü ildə kanaldan 26 895 gəmi keçib ki, bu da sutkada orta hesabla 73,7 gəmi deməkdir. 2024-cü ildə göstərici 14 498-ə, 2025-ci ildə isə 14 070-ə qədər azalıb.

Husilərin bu üstünlüyü ABŞ-nin regionda müttəfiqlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni addımlar atacağı ilə bağlı məsələni gündəliyə gətirib. Əvvəllər müdafiə və təhlükəsizlik sistemi daha çox İrandan gələn təhdidlərə qarşı qurulmuşdursa, indi Yəməndə husilərin yenidən yaratdığı təhlükə mənbəyi gündəliyə gəlib.

Yenə də diqqət ABŞ-yə yönəlir. Onlar son hadisələrə müdaxilə etməyib. Çünki 2025-ci ilin mayında Ştatlarla husilər arasında atəşkəsə dair razılıq əldə edilib. Onda Donald Tramp bildirmişdi: "Husilər elan etdilər ki... onlar artıq döyüşmək istəmirlər. Biz buna hörmət edirik və bombardmanları dayandıracağıq... və onlar təslim oldular".

Bununla belə qiyamçılar Qəzzada fələstinlilərin hüquqlarını müdafiə edəcəklərini bildirmişdilər.

Ötən gün Krallığın vəliəhdi Məhəmməd bin-Salmanın telefon zəngini Prezident Donald Trampın cavabsız qoyduğuna dair xəbərlər də yayılıb. Bununla belə, bu gün ABŞ hərbi mütəxəssislərinin Səudiyyə Ərəbistanına gəldiyi barədə məlumatlar da var. Ştatlar husilərlə əməliyyatlara cəlb ediləcəyi halda İrana qarşı cəbhənin genişlənəcəyi istisna olunmur. Bu, Tehranın nəzarəti altında olan qüvvələrin zərərsizləşdirilməsi, yaxud İslam Respublikasının regiondakı təsirinin azalması ilə nəticələnə bilər.

Odur ki, husilərin fəallaşması İranın müqavimətinin artması sayıla bilər. Bu halda qiyamçılar İslam Respublikasına yönələn zərbəni üzərlərinə götürməklə onun toparlanmasına şərait yaratdığını düşünmək mümkündür. Ona görə də husilər yenidən regionun təhlükəsizliyinin təhdid mənbəyinə çevrilirlər. Bu isə ABŞ-yə ikinci cəbhə açmaq üçün əlavə fürsət yaradır.(Report)

Prezident İlham Əliyev Tacikistan Respublikasının Prezidenti Emoməli Rəhmona təbrik məktubu ünvanlayıb.

Məktubda deyilir:

"Hörmətli Emoməli Şərifoviç,

Tacikistan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin 35 illiyi münasibətilə Sizə və Sizin simanızda bütün xalqınıza öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından ən səmimi təbriklərimi və xoş arzularımı çatdırıram.

Ötən otuz beş il ərzində Sizin uzaqgörən və qətiyyətli rəhbərliyiniz sayəsində Tacikistan dövlət quruculuğu, daxili sabitliyin bərqərar olunması və sosial-iqtisadi tərəqqi sahəsində böyük inkişaf yolu keçmiş, qlobal arenada nüfuzunu və mövqeyini möhkəmləndirmişdir. Tacikistanın müstəqillik tarixi və əldə etdiyi bütün nailiyyətlər Sizin adınızla bağlıdır.

Ortaq dini-mədəni və tarixi köklərlə bağlı olan xalqlarımızın iradəsini özündə əks etdirən Azərbaycan-Tacikistan dostluğu və qardaşlığının möhkəmlənməsi və gündən-günə yeni məzmunla zənginləşməsi məmnunluq doğurur. Şübhəsiz ki, ali səviyyəli fəal dialoq, müntəzəm təmaslar, sıx əməkdaşlığımız bu əlaqələrin daha sürətlə inkişafına və dərinləşməsinə şərait yaradır.

Əminəm ki, qarşılıqlı etimad və dəstəyə əsaslanan Azərbaycan-Tacikistan əlaqələri və strateji tərəfdaşlığı bundan sonra da birgə səylərimizlə yüksələn xətt üzrə inkişaf etməyə və daha da möhkəmlənməyə davam edəcəkdir.

Hörmətli Emoməli Şərifoviç, bu bayram günündə Sizə möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, məsul fəaliyyətinizdə uğurlar, qardaş Tacikistan xalqına daim əmin-amanlıq, rifah və firavanlıq arzulayıram".

Prezident İlham Əliyev Tacikistan Respublikasının Prezidenti Emoməli Rəhmona təbrik məktubu ünvanlayıb.

Məktubda deyilir:

"Hörmətli Emoməli Şərifoviç,

Tacikistan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin 35 illiyi münasibətilə Sizə və Sizin simanızda bütün xalqınıza öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından ən səmimi təbriklərimi və xoş arzularımı çatdırıram.

Ötən otuz beş il ərzində Sizin uzaqgörən və qətiyyətli rəhbərliyiniz sayəsində Tacikistan dövlət quruculuğu, daxili sabitliyin bərqərar olunması və sosial-iqtisadi tərəqqi sahəsində böyük inkişaf yolu keçmiş, qlobal arenada nüfuzunu və mövqeyini möhkəmləndirmişdir. Tacikistanın müstəqillik tarixi və əldə etdiyi bütün nailiyyətlər Sizin adınızla bağlıdır.

Ortaq dini-mədəni və tarixi köklərlə bağlı olan xalqlarımızın iradəsini özündə əks etdirən Azərbaycan-Tacikistan dostluğu və qardaşlığının möhkəmlənməsi və gündən-günə yeni məzmunla zənginləşməsi məmnunluq doğurur. Şübhəsiz ki, ali səviyyəli fəal dialoq, müntəzəm təmaslar, sıx əməkdaşlığımız bu əlaqələrin daha sürətlə inkişafına və dərinləşməsinə şərait yaradır.

Əminəm ki, qarşılıqlı etimad və dəstəyə əsaslanan Azərbaycan-Tacikistan əlaqələri və strateji tərəfdaşlığı bundan sonra da birgə səylərimizlə yüksələn xətt üzrə inkişaf etməyə və daha da möhkəmlənməyə davam edəcəkdir.

Hörmətli Emoməli Şərifoviç, bu bayram günündə Sizə möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, məsul fəaliyyətinizdə uğurlar, qardaş Tacikistan xalqına daim əmin-amanlıq, rifah və firavanlıq arzulayıram".

Prezident İlham Əliyev Tacikistan Respublikasının Prezidenti Emoməli Rəhmona təbrik məktubu ünvanlayıb.

Məktubda deyilir:

"Hörmətli Emoməli Şərifoviç,

Tacikistan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin 35 illiyi münasibətilə Sizə və Sizin simanızda bütün xalqınıza öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından ən səmimi təbriklərimi və xoş arzularımı çatdırıram.

Ötən otuz beş il ərzində Sizin uzaqgörən və qətiyyətli rəhbərliyiniz sayəsində Tacikistan dövlət quruculuğu, daxili sabitliyin bərqərar olunması və sosial-iqtisadi tərəqqi sahəsində böyük inkişaf yolu keçmiş, qlobal arenada nüfuzunu və mövqeyini möhkəmləndirmişdir. Tacikistanın müstəqillik tarixi və əldə etdiyi bütün nailiyyətlər Sizin adınızla bağlıdır.

Ortaq dini-mədəni və tarixi köklərlə bağlı olan xalqlarımızın iradəsini özündə əks etdirən Azərbaycan-Tacikistan dostluğu və qardaşlığının möhkəmlənməsi və gündən-günə yeni məzmunla zənginləşməsi məmnunluq doğurur. Şübhəsiz ki, ali səviyyəli fəal dialoq, müntəzəm təmaslar, sıx əməkdaşlığımız bu əlaqələrin daha sürətlə inkişafına və dərinləşməsinə şərait yaradır.

Əminəm ki, qarşılıqlı etimad və dəstəyə əsaslanan Azərbaycan-Tacikistan əlaqələri və strateji tərəfdaşlığı bundan sonra da birgə səylərimizlə yüksələn xətt üzrə inkişaf etməyə və daha da möhkəmlənməyə davam edəcəkdir.

Hörmətli Emoməli Şərifoviç, bu bayram günündə Sizə möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, məsul fəaliyyətinizdə uğurlar, qardaş Tacikistan xalqına daim əmin-amanlıq, rifah və firavanlıq arzulayıram".

Ziddiyyətlər yalnız Yaxın Şərqdə kəskinləşməyib, Uzaq Şərqdə də toqquşan maraqlar fonunda gərginlik davam edir.

Ötən gün Şimali Koreya ilə Rusiya arasında ilk avtomobil körpüsünün açılış mərasimi keçirilib. Bu yol Tumen çayını keçərək Rason və Xasan sərhəd şəhərlərini birləşdirir. Bununla da Rusiya və Şimali Koreya arasında yükdaşıma və sərnişindaşımalarda işlər asanlaşacaq.

Rəsmi Pxenyanın mediası bildirib ki, körpüdən kadr mübadiləsi, turizm və ticarət məqsədilə istifadə ediləcək.

Rusiyanın baş naziri Mixail Mişustin körpünü "dostluğun yeni simvolu" adlandırıb. Açılış mərasiminə videoəlaqə ilə qoşulmuş Mişustinin sözlərinə görə, körpü Moskva ilə Pxenyan arasında münasibətləri misligörünməmiş yüksək səviyyədə xarakterizə edir. Şimali Koreyanın baş naziri Pak Txe Son isə bunun "tarixi hadisə" olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, körpüdən gündəlik 300-dək avtomobil və 2 323 nəfər keçə bilər.

İki ölkə arasında hava və dəmiryolu əlaqəsi var. İndiyədək xüsusi razılaşma əsasında dəmiryol körpüsünə taxta lövhələr döşənirdi. Bunun üzərindən avtomobillər keçirdi.

Rusiya əvvəlcə körpünün yük daşımaları üçün nəzərdə tutulduğunu bildirsə də, sonradan bu ilin sonlarında sərnişin hərəkəti üçün istifadə ediləcəyini açıqlayıb.

Sözügedən körpünün uzunluğu bir kilometrdir, 2024-cü ildə iki ölkə arasında bağlanmış strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi əsasında tikilib. Ondan şimali kоreyalı hərbçilərin, inşaat işçilərinin və yüksəkrütbəli hərbi məmurların birbaşa Rusiyaya göndərilməsi üçün istifadə edilə bilər. Onun tikintisinə dair razılaşma Vladimir Putinin 2024-cü ildə Şimali Koreyaya səfəri zamanı əldə edilib. Həmin il rusiyalı turistlərin Şimali Koreyaya girişinə icazə verilib. Onların sayının artdığı iddia olunur.

Ölkələr arasındakı əlaqələrin regional və qlobal əhəmiyyətə malik olduğu sirr deyil. Ancaq bir sıra hallarda belə əlaqələr beynəlxalq miqyasda təhlükəsizliyin təhdidində də mühüm rol oynayır.

Rusiya və Şimali Koreyaya ABŞ başda olmaqla Qərbin sanksiyaları, məhdudlaşdırıcı tədbirləri tətbiq olunub. Bu körpü onların qarşılıqlı faydalanması üçün mühüm rollardan birini oynaya bilər. Həmin yolla yükdaşımaların artacağı da istisna edilmir. Lakin bu hadisə regional və qlobal baxımdan müəyyən narahatlıqlar da yaradır. Çünki bir sıra, xüsusən hərbi yüklərin körpü ilə daşınacağı ehtimalı böyükdür. Belə bir vəziyyət Cənubi Koreya və Yaponiya ilə ziddiyyətdə olan Şimali Koreyaya əlavə yardım, dəstək sayılır.

Məlumatlara görə, Şimali Koreya 2022-ci ildən 2025-ə qədər olan dövrdə Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dəstəkləməsi sayəsində 22 milyard dollara qədər gəlir əldə edib. Moskvaya hərbi texnika və sursat tədarükü Pxenyana 14 milyard dollardan çox gəlir gətirib. Şimali Koreya hərbçilərinin döyüş bölgəsində iştirakı da hərbi sazişlərin bir hissəsinə çevrilib. Orada əsgərlər ayda iki min dollar civarında əməkhaqqı alırlar.

Cənubi Koreyanın Mərkəzi Bankı Şimali Koreyanın iqtisadi artımının 2024-cü ildə 3,7 faiz olduğunu qeyd edib. Hesab edilib ki, maliyyə axınları daxili bazarı sabitləşdirməyə, genişmiqyaslı regional tikinti layihələrini (məsələn, mənzil proqramlarını) maliyyələşdirməyə və raket-nüvə proqramını maneəsiz inkişaf etdirməyə imkan verərək mövcud Kim Çen In hakimiyyətinin güclənməsinə xidmt edir.

Cənubi Koreya kəşfiyyatının tədqiqatçılarının qənaətincə, Şimali Koreya artıq gəmilərlə Rusiyaya 7-14 milyard dollar dəyərində raket, mərmi və artilleriya mərmiləri göndərib. Bundan başqa, təxminən 11 000 şimali kореyalı hərbçinin Rusiyada ukraynalılara qarşı fəal döyüşdüyü təxmin edilir.

Cənubi Koreyanın təxminlərinə görə, on minə yaxın şimali kоrеyalı Rusiyanın tikinti meydanlarında və meşə tədarükü düşərgələrində çalışır. Halbuki BMT ölkələrə Şimali Koreyanın işçi qüvvəsindən istifadəni qadağan edib. Onların bir çoxu həmin sanksiyadan yayınmaq məqsədilə Rusiyaya tələbə vizaları adı altında daxil olurlar.

Kim Çen In və ölkə rəsmiləri Rusiyaya hərtərəfli dəstək və yardım edəcəklərinə dair dəfələrlə bəyanatlar veriblər.

Rəsmi Pxenyanın tutduğu bu mövqe Ukraynadakı müharibədə Rusiyanın uğur qazanmasına yardım edib. Bu isə Avropada gərginliyin artmasına, davam etməsinə dəstək anlamına gələ bilər. Başqa sözlə, Şimali Koreya bununla həm iqtisadi vəziyyətini düzəldir, həm də düşmən saydığı Qərb imperializminə qarşı mübarizə aparır.

Bəhs etdiyimiz körpü isə bu istiqamətdə Moskva-Pxenyan əməkdaşlığının genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Bu hadisə başqa bir yarımadada - Krımda RF-nin körpü salmasını yada salır. O, RF işğal və ilhaq etdikdən sonra yarımada ilə əlaqələri birbaşa, quru yolla təmin etmək məqsədilə inşa edilib. 19 kilometr uzunluğundadır, iki paralel hissə, 4 zolaqlı avtomobil yolu və ikixətli dəmir yolundan ibarətdir. Körpünün tikintisinə 2015-ci ildə başlanılıb. 2019-cu ildə isə bu infrastruktur istismara verilib.

Ukrayna Silahlı Qüvvələri bu körpüyə dəfələrlə hücum edib. Körpü ilə mülki maşınların hərəkəti davam etsə də, hərbçilərin və hərbi yüklərin daşınmasında intensivliyin azaldığı deyilir.

Şimali Koreya ilə Rusiya arasında istifadəyə verilən məlum quru körpü gələcəkdə Krım körpüsünün taleyini də yaşaya bilər. Bu isə RF-nin Uzaq Şərqdəki mövqeyinin hədəfə alınmasına səbəb olar.

Bir maraqlı məqam da odur ki, Moskva ilə Pxenyan öz aralarında əməkdaşlığı genişləndirmək məqsədilə körpü açdıqları gün Cənubi Koreya, ABŞ və Yaponiya genişmiqyaslı birgə hərbi təlimlərə başlayıb. Bu hərbi tədbir beş gün davam edəcək. Təlimlər Şərqi Asiyadakı gərginlik fonunda keçirilir. İştirakçı dövlətlərin hərbçiləri dəniz və hava əməliyyatları da daxil olmaqla bir neçə sahədə qarşılıqlı təlim keçirlər. Manevrlər keçirməkdə məqsəd müttəfiqlərin regiondakı potensial təhdidlərə birgə cavab vermə qabiliyyətini artırmaqdır.

İddia olunur ki, ABŞ-nin regionda keçirdiyi hərbi manevr Çinin də qonşu dövlətlərə təzyiqinin artması ilə müşayiət edilə bilər.

Üç dövlətin hərbi manevri ərəfəsində Kim Çen In ikinci esminesi istismara verdiklərini bildirib. O daha etibarlı çəkindirici nüvə potensialının yaradılmasına çağırış edib. Kim Çen In sözügedən hərbi manevri ölkəsinin təhlükəsizliyinin təhdidi kimi qəbul etdiyini də vurğulayıb.

İddia olunur ki, Koreya lideri bu kimi təzyiqlərlə ABŞ-dən daha böyük güzəştlər əldə etmək istəyir.

ABŞ, Yaponiya, Cənubi Koreyanın beşgünlük birgə təlimi Rusiya, Çin, Şimali Koreyanın regional və qlobal miqyasda yaratdıqları, yarada biləcəkləri gərginliyə qarşı güc nümayişidir. Vaşinqton bununla qarşı tərəfə yalnız İran və Yaxın Şərq məsələləri ilə məşğul olmadığı siqnalını, ismarışını verir. Bu manevrlər Şimali Koreyanın regionda yaratdığı, yarada biləcəyi narahatlıqlara qarşı çağırış da sayıla bilər.

Beləliklə, Rusiya-Şimali Koreya körpüsü Uzaq Şərqdə gərginliyin artması üçün amil ola bilər. Üçlərin manevr keçirməsi ilə onun açılışının eyni vaxta düşməsi də təsadüfi deyil. Ona görə də Uzaq Şərqdə hərə öz tədbirini görür.(Report)

Ziddiyyətlər yalnız Yaxın Şərqdə kəskinləşməyib, Uzaq Şərqdə də toqquşan maraqlar fonunda gərginlik davam edir.

Ötən gün Şimali Koreya ilə Rusiya arasında ilk avtomobil körpüsünün açılış mərasimi keçirilib. Bu yol Tumen çayını keçərək Rason və Xasan sərhəd şəhərlərini birləşdirir. Bununla da Rusiya və Şimali Koreya arasında yükdaşıma və sərnişindaşımalarda işlər asanlaşacaq.

Rəsmi Pxenyanın mediası bildirib ki, körpüdən kadr mübadiləsi, turizm və ticarət məqsədilə istifadə ediləcək.

Rusiyanın baş naziri Mixail Mişustin körpünü "dostluğun yeni simvolu" adlandırıb. Açılış mərasiminə videoəlaqə ilə qoşulmuş Mişustinin sözlərinə görə, körpü Moskva ilə Pxenyan arasında münasibətləri misligörünməmiş yüksək səviyyədə xarakterizə edir. Şimali Koreyanın baş naziri Pak Txe Son isə bunun "tarixi hadisə" olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, körpüdən gündəlik 300-dək avtomobil və 2 323 nəfər keçə bilər.

İki ölkə arasında hava və dəmiryolu əlaqəsi var. İndiyədək xüsusi razılaşma əsasında dəmiryol körpüsünə taxta lövhələr döşənirdi. Bunun üzərindən avtomobillər keçirdi.

Rusiya əvvəlcə körpünün yük daşımaları üçün nəzərdə tutulduğunu bildirsə də, sonradan bu ilin sonlarında sərnişin hərəkəti üçün istifadə ediləcəyini açıqlayıb.

Sözügedən körpünün uzunluğu bir kilometrdir, 2024-cü ildə iki ölkə arasında bağlanmış strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi əsasında tikilib. Ondan şimali kоreyalı hərbçilərin, inşaat işçilərinin və yüksəkrütbəli hərbi məmurların birbaşa Rusiyaya göndərilməsi üçün istifadə edilə bilər. Onun tikintisinə dair razılaşma Vladimir Putinin 2024-cü ildə Şimali Koreyaya səfəri zamanı əldə edilib. Həmin il rusiyalı turistlərin Şimali Koreyaya girişinə icazə verilib. Onların sayının artdığı iddia olunur.

Ölkələr arasındakı əlaqələrin regional və qlobal əhəmiyyətə malik olduğu sirr deyil. Ancaq bir sıra hallarda belə əlaqələr beynəlxalq miqyasda təhlükəsizliyin təhdidində də mühüm rol oynayır.

Rusiya və Şimali Koreyaya ABŞ başda olmaqla Qərbin sanksiyaları, məhdudlaşdırıcı tədbirləri tətbiq olunub. Bu körpü onların qarşılıqlı faydalanması üçün mühüm rollardan birini oynaya bilər. Həmin yolla yükdaşımaların artacağı da istisna edilmir. Lakin bu hadisə regional və qlobal baxımdan müəyyən narahatlıqlar da yaradır. Çünki bir sıra, xüsusən hərbi yüklərin körpü ilə daşınacağı ehtimalı böyükdür. Belə bir vəziyyət Cənubi Koreya və Yaponiya ilə ziddiyyətdə olan Şimali Koreyaya əlavə yardım, dəstək sayılır.

Məlumatlara görə, Şimali Koreya 2022-ci ildən 2025-ə qədər olan dövrdə Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dəstəkləməsi sayəsində 22 milyard dollara qədər gəlir əldə edib. Moskvaya hərbi texnika və sursat tədarükü Pxenyana 14 milyard dollardan çox gəlir gətirib. Şimali Koreya hərbçilərinin döyüş bölgəsində iştirakı da hərbi sazişlərin bir hissəsinə çevrilib. Orada əsgərlər ayda iki min dollar civarında əməkhaqqı alırlar.

Cənubi Koreyanın Mərkəzi Bankı Şimali Koreyanın iqtisadi artımının 2024-cü ildə 3,7 faiz olduğunu qeyd edib. Hesab edilib ki, maliyyə axınları daxili bazarı sabitləşdirməyə, genişmiqyaslı regional tikinti layihələrini (məsələn, mənzil proqramlarını) maliyyələşdirməyə və raket-nüvə proqramını maneəsiz inkişaf etdirməyə imkan verərək mövcud Kim Çen In hakimiyyətinin güclənməsinə xidmt edir.

Cənubi Koreya kəşfiyyatının tədqiqatçılarının qənaətincə, Şimali Koreya artıq gəmilərlə Rusiyaya 7-14 milyard dollar dəyərində raket, mərmi və artilleriya mərmiləri göndərib. Bundan başqa, təxminən 11 000 şimali kореyalı hərbçinin Rusiyada ukraynalılara qarşı fəal döyüşdüyü təxmin edilir.

Cənubi Koreyanın təxminlərinə görə, on minə yaxın şimali kоrеyalı Rusiyanın tikinti meydanlarında və meşə tədarükü düşərgələrində çalışır. Halbuki BMT ölkələrə Şimali Koreyanın işçi qüvvəsindən istifadəni qadağan edib. Onların bir çoxu həmin sanksiyadan yayınmaq məqsədilə Rusiyaya tələbə vizaları adı altında daxil olurlar.

Kim Çen In və ölkə rəsmiləri Rusiyaya hərtərəfli dəstək və yardım edəcəklərinə dair dəfələrlə bəyanatlar veriblər.

Rəsmi Pxenyanın tutduğu bu mövqe Ukraynadakı müharibədə Rusiyanın uğur qazanmasına yardım edib. Bu isə Avropada gərginliyin artmasına, davam etməsinə dəstək anlamına gələ bilər. Başqa sözlə, Şimali Koreya bununla həm iqtisadi vəziyyətini düzəldir, həm də düşmən saydığı Qərb imperializminə qarşı mübarizə aparır.

Bəhs etdiyimiz körpü isə bu istiqamətdə Moskva-Pxenyan əməkdaşlığının genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Bu hadisə başqa bir yarımadada - Krımda RF-nin körpü salmasını yada salır. O, RF işğal və ilhaq etdikdən sonra yarımada ilə əlaqələri birbaşa, quru yolla təmin etmək məqsədilə inşa edilib. 19 kilometr uzunluğundadır, iki paralel hissə, 4 zolaqlı avtomobil yolu və ikixətli dəmir yolundan ibarətdir. Körpünün tikintisinə 2015-ci ildə başlanılıb. 2019-cu ildə isə bu infrastruktur istismara verilib.

Ukrayna Silahlı Qüvvələri bu körpüyə dəfələrlə hücum edib. Körpü ilə mülki maşınların hərəkəti davam etsə də, hərbçilərin və hərbi yüklərin daşınmasında intensivliyin azaldığı deyilir.

Şimali Koreya ilə Rusiya arasında istifadəyə verilən məlum quru körpü gələcəkdə Krım körpüsünün taleyini də yaşaya bilər. Bu isə RF-nin Uzaq Şərqdəki mövqeyinin hədəfə alınmasına səbəb olar.

Bir maraqlı məqam da odur ki, Moskva ilə Pxenyan öz aralarında əməkdaşlığı genişləndirmək məqsədilə körpü açdıqları gün Cənubi Koreya, ABŞ və Yaponiya genişmiqyaslı birgə hərbi təlimlərə başlayıb. Bu hərbi tədbir beş gün davam edəcək. Təlimlər Şərqi Asiyadakı gərginlik fonunda keçirilir. İştirakçı dövlətlərin hərbçiləri dəniz və hava əməliyyatları da daxil olmaqla bir neçə sahədə qarşılıqlı təlim keçirlər. Manevrlər keçirməkdə məqsəd müttəfiqlərin regiondakı potensial təhdidlərə birgə cavab vermə qabiliyyətini artırmaqdır.

İddia olunur ki, ABŞ-nin regionda keçirdiyi hərbi manevr Çinin də qonşu dövlətlərə təzyiqinin artması ilə müşayiət edilə bilər.

Üç dövlətin hərbi manevri ərəfəsində Kim Çen In ikinci esminesi istismara verdiklərini bildirib. O daha etibarlı çəkindirici nüvə potensialının yaradılmasına çağırış edib. Kim Çen In sözügedən hərbi manevri ölkəsinin təhlükəsizliyinin təhdidi kimi qəbul etdiyini də vurğulayıb.

İddia olunur ki, Koreya lideri bu kimi təzyiqlərlə ABŞ-dən daha böyük güzəştlər əldə etmək istəyir.

ABŞ, Yaponiya, Cənubi Koreyanın beşgünlük birgə təlimi Rusiya, Çin, Şimali Koreyanın regional və qlobal miqyasda yaratdıqları, yarada biləcəkləri gərginliyə qarşı güc nümayişidir. Vaşinqton bununla qarşı tərəfə yalnız İran və Yaxın Şərq məsələləri ilə məşğul olmadığı siqnalını, ismarışını verir. Bu manevrlər Şimali Koreyanın regionda yaratdığı, yarada biləcəyi narahatlıqlara qarşı çağırış da sayıla bilər.

Beləliklə, Rusiya-Şimali Koreya körpüsü Uzaq Şərqdə gərginliyin artması üçün amil ola bilər. Üçlərin manevr keçirməsi ilə onun açılışının eyni vaxta düşməsi də təsadüfi deyil. Ona görə də Uzaq Şərqdə hərə öz tədbirini görür.(Report)

Ziddiyyətlər yalnız Yaxın Şərqdə kəskinləşməyib, Uzaq Şərqdə də toqquşan maraqlar fonunda gərginlik davam edir.

Ötən gün Şimali Koreya ilə Rusiya arasında ilk avtomobil körpüsünün açılış mərasimi keçirilib. Bu yol Tumen çayını keçərək Rason və Xasan sərhəd şəhərlərini birləşdirir. Bununla da Rusiya və Şimali Koreya arasında yükdaşıma və sərnişindaşımalarda işlər asanlaşacaq.

Rəsmi Pxenyanın mediası bildirib ki, körpüdən kadr mübadiləsi, turizm və ticarət məqsədilə istifadə ediləcək.

Rusiyanın baş naziri Mixail Mişustin körpünü "dostluğun yeni simvolu" adlandırıb. Açılış mərasiminə videoəlaqə ilə qoşulmuş Mişustinin sözlərinə görə, körpü Moskva ilə Pxenyan arasında münasibətləri misligörünməmiş yüksək səviyyədə xarakterizə edir. Şimali Koreyanın baş naziri Pak Txe Son isə bunun "tarixi hadisə" olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, körpüdən gündəlik 300-dək avtomobil və 2 323 nəfər keçə bilər.

İki ölkə arasında hava və dəmiryolu əlaqəsi var. İndiyədək xüsusi razılaşma əsasında dəmiryol körpüsünə taxta lövhələr döşənirdi. Bunun üzərindən avtomobillər keçirdi.

Rusiya əvvəlcə körpünün yük daşımaları üçün nəzərdə tutulduğunu bildirsə də, sonradan bu ilin sonlarında sərnişin hərəkəti üçün istifadə ediləcəyini açıqlayıb.

Sözügedən körpünün uzunluğu bir kilometrdir, 2024-cü ildə iki ölkə arasında bağlanmış strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi əsasında tikilib. Ondan şimali kоreyalı hərbçilərin, inşaat işçilərinin və yüksəkrütbəli hərbi məmurların birbaşa Rusiyaya göndərilməsi üçün istifadə edilə bilər. Onun tikintisinə dair razılaşma Vladimir Putinin 2024-cü ildə Şimali Koreyaya səfəri zamanı əldə edilib. Həmin il rusiyalı turistlərin Şimali Koreyaya girişinə icazə verilib. Onların sayının artdığı iddia olunur.

Ölkələr arasındakı əlaqələrin regional və qlobal əhəmiyyətə malik olduğu sirr deyil. Ancaq bir sıra hallarda belə əlaqələr beynəlxalq miqyasda təhlükəsizliyin təhdidində də mühüm rol oynayır.

Rusiya və Şimali Koreyaya ABŞ başda olmaqla Qərbin sanksiyaları, məhdudlaşdırıcı tədbirləri tətbiq olunub. Bu körpü onların qarşılıqlı faydalanması üçün mühüm rollardan birini oynaya bilər. Həmin yolla yükdaşımaların artacağı da istisna edilmir. Lakin bu hadisə regional və qlobal baxımdan müəyyən narahatlıqlar da yaradır. Çünki bir sıra, xüsusən hərbi yüklərin körpü ilə daşınacağı ehtimalı böyükdür. Belə bir vəziyyət Cənubi Koreya və Yaponiya ilə ziddiyyətdə olan Şimali Koreyaya əlavə yardım, dəstək sayılır.

Məlumatlara görə, Şimali Koreya 2022-ci ildən 2025-ə qədər olan dövrdə Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dəstəkləməsi sayəsində 22 milyard dollara qədər gəlir əldə edib. Moskvaya hərbi texnika və sursat tədarükü Pxenyana 14 milyard dollardan çox gəlir gətirib. Şimali Koreya hərbçilərinin döyüş bölgəsində iştirakı da hərbi sazişlərin bir hissəsinə çevrilib. Orada əsgərlər ayda iki min dollar civarında əməkhaqqı alırlar.

Cənubi Koreyanın Mərkəzi Bankı Şimali Koreyanın iqtisadi artımının 2024-cü ildə 3,7 faiz olduğunu qeyd edib. Hesab edilib ki, maliyyə axınları daxili bazarı sabitləşdirməyə, genişmiqyaslı regional tikinti layihələrini (məsələn, mənzil proqramlarını) maliyyələşdirməyə və raket-nüvə proqramını maneəsiz inkişaf etdirməyə imkan verərək mövcud Kim Çen In hakimiyyətinin güclənməsinə xidmt edir.

Cənubi Koreya kəşfiyyatının tədqiqatçılarının qənaətincə, Şimali Koreya artıq gəmilərlə Rusiyaya 7-14 milyard dollar dəyərində raket, mərmi və artilleriya mərmiləri göndərib. Bundan başqa, təxminən 11 000 şimali kореyalı hərbçinin Rusiyada ukraynalılara qarşı fəal döyüşdüyü təxmin edilir.

Cənubi Koreyanın təxminlərinə görə, on minə yaxın şimali kоrеyalı Rusiyanın tikinti meydanlarında və meşə tədarükü düşərgələrində çalışır. Halbuki BMT ölkələrə Şimali Koreyanın işçi qüvvəsindən istifadəni qadağan edib. Onların bir çoxu həmin sanksiyadan yayınmaq məqsədilə Rusiyaya tələbə vizaları adı altında daxil olurlar.

Kim Çen In və ölkə rəsmiləri Rusiyaya hərtərəfli dəstək və yardım edəcəklərinə dair dəfələrlə bəyanatlar veriblər.

Rəsmi Pxenyanın tutduğu bu mövqe Ukraynadakı müharibədə Rusiyanın uğur qazanmasına yardım edib. Bu isə Avropada gərginliyin artmasına, davam etməsinə dəstək anlamına gələ bilər. Başqa sözlə, Şimali Koreya bununla həm iqtisadi vəziyyətini düzəldir, həm də düşmən saydığı Qərb imperializminə qarşı mübarizə aparır.

Bəhs etdiyimiz körpü isə bu istiqamətdə Moskva-Pxenyan əməkdaşlığının genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Bu hadisə başqa bir yarımadada - Krımda RF-nin körpü salmasını yada salır. O, RF işğal və ilhaq etdikdən sonra yarımada ilə əlaqələri birbaşa, quru yolla təmin etmək məqsədilə inşa edilib. 19 kilometr uzunluğundadır, iki paralel hissə, 4 zolaqlı avtomobil yolu və ikixətli dəmir yolundan ibarətdir. Körpünün tikintisinə 2015-ci ildə başlanılıb. 2019-cu ildə isə bu infrastruktur istismara verilib.

Ukrayna Silahlı Qüvvələri bu körpüyə dəfələrlə hücum edib. Körpü ilə mülki maşınların hərəkəti davam etsə də, hərbçilərin və hərbi yüklərin daşınmasında intensivliyin azaldığı deyilir.

Şimali Koreya ilə Rusiya arasında istifadəyə verilən məlum quru körpü gələcəkdə Krım körpüsünün taleyini də yaşaya bilər. Bu isə RF-nin Uzaq Şərqdəki mövqeyinin hədəfə alınmasına səbəb olar.

Bir maraqlı məqam da odur ki, Moskva ilə Pxenyan öz aralarında əməkdaşlığı genişləndirmək məqsədilə körpü açdıqları gün Cənubi Koreya, ABŞ və Yaponiya genişmiqyaslı birgə hərbi təlimlərə başlayıb. Bu hərbi tədbir beş gün davam edəcək. Təlimlər Şərqi Asiyadakı gərginlik fonunda keçirilir. İştirakçı dövlətlərin hərbçiləri dəniz və hava əməliyyatları da daxil olmaqla bir neçə sahədə qarşılıqlı təlim keçirlər. Manevrlər keçirməkdə məqsəd müttəfiqlərin regiondakı potensial təhdidlərə birgə cavab vermə qabiliyyətini artırmaqdır.

İddia olunur ki, ABŞ-nin regionda keçirdiyi hərbi manevr Çinin də qonşu dövlətlərə təzyiqinin artması ilə müşayiət edilə bilər.

Üç dövlətin hərbi manevri ərəfəsində Kim Çen In ikinci esminesi istismara verdiklərini bildirib. O daha etibarlı çəkindirici nüvə potensialının yaradılmasına çağırış edib. Kim Çen In sözügedən hərbi manevri ölkəsinin təhlükəsizliyinin təhdidi kimi qəbul etdiyini də vurğulayıb.

İddia olunur ki, Koreya lideri bu kimi təzyiqlərlə ABŞ-dən daha böyük güzəştlər əldə etmək istəyir.

ABŞ, Yaponiya, Cənubi Koreyanın beşgünlük birgə təlimi Rusiya, Çin, Şimali Koreyanın regional və qlobal miqyasda yaratdıqları, yarada biləcəkləri gərginliyə qarşı güc nümayişidir. Vaşinqton bununla qarşı tərəfə yalnız İran və Yaxın Şərq məsələləri ilə məşğul olmadığı siqnalını, ismarışını verir. Bu manevrlər Şimali Koreyanın regionda yaratdığı, yarada biləcəyi narahatlıqlara qarşı çağırış da sayıla bilər.

Beləliklə, Rusiya-Şimali Koreya körpüsü Uzaq Şərqdə gərginliyin artması üçün amil ola bilər. Üçlərin manevr keçirməsi ilə onun açılışının eyni vaxta düşməsi də təsadüfi deyil. Ona görə də Uzaq Şərqdə hərə öz tədbirini görür.(Report)